„De Cantu a Tenore zijn vier stemmen die één worden. Het is geen harmonie in de klassieke zin – het is iets ouders, dat komt van vóór de geschreven muziek. De eerste keer dat je het hoort, verandert er iets in je.“
De Cantu a Tenore is de mannelijke polyfone zang typisch voor de Barbagia — door de UNESCO erkend als Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid in 2005. Het is een vierstemmige zangvorm (sa boche, sa mesu boche, sa contra, su bassu) die een unieke harmonie produceert, met gutturale en nasale resonanties die in geen andere Europese muziektraditie voorkomen.
Het wordt niet geleerd in een conservatorium — het wordt geleerd in danszalen en kelders, s avonds, tussen mannen die elkaar altijd al kennen. Het is een sociale, gemeenschappelijke zang die eeuwen van vreemde overheersing heeft overleefd omdat het bewaard werd in de dorpen van het binnenland waar niemand naartoe kwam. Vandaag is het nog steeds levend — en het live horen in een binnenplaats van Oliena of Orgosolo is een ervaring die nergens anders te vinden is.
In 2005 schreef de UNESCO de Sardijnse Cantu a Tenore in op de Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid — dezelfde lijst die Spaanse flamenco en Japans Noh-theater omvat. De erkenning identificeerde specifiek de Tenores van Oliena, Orgosolo, Bitti en Fonni als levende bewakers van de meest authentieke traditie.
De Launeddas zijn een blaasinstrument bestaande uit drie rieten van verschillende afmetingen — twee rieten samen in de rechterhand, één in de linker — gelijktijdig bespeeld met de techniek van circulaire ademhaling (gespeeld zonder het geluid ooit te onderbreken, inademen door de neus terwijl door de mond geblazen wordt). Ze zijn het oudste aanhoudende blaasinstrument van Europa, afgebeeld in nuragische bronsfiguren van 2.800 jaar oud.
Het geluid is hypnotisch en ononderbroken — een lage melodie en een bordun die zich zonder pauze vlechten. De Launeddas begeleidden altijd de traditionele Sardijnse dansen (sa dansa, su ballu) en religieuze ceremonies. Launeddas-meesters zijn schaars — een traditie die met uitsterven wordt bedreigd maar bij de Cortes Apertas nog steeds haar natuurlijke publiek vindt.
Tijdens de Cortes Apertas treden de Tenores op op de pleinen en in de open binnenplaatsen van de dorpen. Het zijn geen geplande concerten — het zijn spontane gemeenschappelijke optredens. De geluiden en de menigte volgen.
Op 28 april, Feest van het Sardijnse Volk, brengen traditionele dansen met Launeddas en Fisarmonica de pleinen van de hele Barbagia tot leven. Een van de meest authentieke gelegenheden om de traditionele kostuums in echt gebruik te zien.
Het Museum voor Traditionele Sardijnse Muziek in Bitti bewaart instrumenten, opnames en documentatie van de Cantu a Tenore. De Tenores di Bitti zijn de internationaal bekendste groep — concertkalender controleren.
De patroonfeesten van de dorpen in de Barbagia omvatten altijd traditionele muziek en dansen. De periode september-oktober is rijk aan lokale feesten — ter plaatse informeren naar de bijgewerkte programmas.
Wilt u een verblijf in Sardinië plannen rond een Cortes Apertas met muziek? Neem contact met ons op — wij kennen de kalenders en de dorpen beter dan wie ook.
